Bớt bận rộn, thêm tập trung

Hãy nhìn xung quanh, bạn sẽ thấy hầu như ai cũng đang làm nhiều việc cùng một lúc. Chúng ta luôn cố gắng làm thêm một việc gì đó, tận dụng từng khoảng thời gian trống để xử lý công việc hoặc “giết thời gian”. Trên đường phố, trong quán cà phê hay những chuyến xe buýt, không khó để bắt gặp “thế hệ cúi đầu”, đôi mắt dán chặt vào màn hình điện thoại. Công nghệ giúp chúng ta kết nối nhiều hơn nhưng nhiều khi lại khiến chúng ta trở nên xa cách với thế giới xung quanh.

Chúng ta đang sống trong một xã hội luôn vận động, nơi giá trị của con người thường được đánh giá qua: năng suất, hiệu quả công việc và những kết quả đạt được. Người ta bận rộn với những cuộc họp, email, tin nhắn, báo cáo, những kế hoạch chưa hoàn thành, công việc tồn đọng và vô số trách nhiệm khác. Lúc nào đầu óc và chân tay cũng “bận rộn”, lúc nào cũng phải chạy theo một điều gì đó như thể “hôm nay là ngày cuối cùng ta được sống”. Ở một khía cạnh tích cực nào đó thì bận rộn là cách ta tận dụng hết khoảng thời gian quý giá để đạt được mục tiêu và dần dần bận rộn dường như trở thành một trạng thái quen thuộc của cuộc sống.

Ngày nay, nếu bạn không bận rộn, đôi khi người khác sẽ nghĩ rằng bạn đang lười biếng, thiếu năng suất hoặc không có mục tiêu. Một người có lịch trình kín mít thường được xem là người chăm chỉ và thành công. Ngược lại, một người có nhiều thời gian rảnh lại dễ bị cho là chưa đủ cố gắng.

Mỗi khi ai đó bảo tui là người bận rộn, tui thấy hơi khó chịu. Thật tình tui không muốn cuộc sống của mình bị định nghĩa bằng số lượng việc phải làm. Nếu không đủ tỉnh táo, bận rộn rất dễ kéo ta vào một vòng xoáy mà ta không còn kiểm soát được.

Bận rộn thôi là chưa đủ. Điều quan trọng là: chúng ta đang bận rộn vì điều gì? - Henry David Thoreau

Nếu được biến tấu lại câu đó, tui sẽ chế lại là: “Bận rộn thôi là chưa đủ, điều quan trọng là chúng ta đang tập trung vào điều gì?”

Có một sự khác biệt rất lớn giữa bận rộn và tập trung.

Bận rộn thường gắn liền với những quan niệm quen thuộc về năng suất như: làm liên tục, làm nhiều thêm, lúc nào bản thân cũng bận tay bận chân, không để thời gian trôi qua mà không làm được việc gì. Luôn cố gắng hoàn thành càng nhiều việc càng tốt, nhiều khi cũng không cần biết những việc ấy có thực sự quan trọng hay không.

Không phải ngẫu nhiên mà người ta gọi những công việc vụn vặt, không mang lại nhiều giá trị là những việc làm cho có. Chúng có thể khiến chúng ta cảm thấy mình đang làm việc, nhưng không nhất thiết giúp chúng ta tiến gần hơn đến những điều thực sự có ý nghĩa.

Ngược lại, tập trung đòi hỏi sự chú tâm, nhận thức và chủ đích. Đôi khi, người ta nhầm lẫn giữa tập trung và bận rộn bởi nhìn từ bên ngoài, cả hai có thể khá giống nhau: phần lớn thời gian đều được dành cho một hoạt động nào đó.

Nhưng sự khác biệt nằm ở mục đích. Bận rộn thường khiến con người phân tán thời gian và năng lượng cho nhiều việc cùng lúc. Trong khi đó, tập trung là biết lựa chọn điều gì thực sự quan trọng và dành sự chú tâm trọn vẹn cho nó.

Tập trung không nhất thiết giúp hoàn thành nhiều việc hơn. Trái lại, số lượng công việc có thể ít đi, nhưng giá trị và ý nghĩa của từng việc lại tăng lên. Bởi điều quan trọng không phải là làm được bao nhiêu việc, mà là những việc được thực hiện có thực sự đáng giá hay không.

Cuộc sống không nhất thiết phải được lấp đầy bằng vô số hoạt động, mục tiêu hay những lịch trình dày đặc. Đôi khi, sống có chủ đích đơn giản là biết từ chối những điều không cần thiết để dành thời gian và tâm sức cho một vài điều thực sự quan trọng.

Điều đó có thể không tạo ra một bảng thành tích ấn tượng nếu đem so sánh với những người luôn đo lường cuộc sống bằng số lượng công việc đã hoàn thành. Nó cũng đòi hỏi chúng ta phải học cách nói “không” với rất nhiều cơ hội, lời mời và những việc tưởng chừng như không thể bỏ qua.

Nhưng cảm giác ấy chắc chắn dễ chịu hơn việc cố gắng bận rộn chỉ để chứng minh rằng mình đang bận rộn.

Đôi khi tui cũng mắc phải nhiều sai lầm vì vốn dĩ cũng là “phàm phu tục tử”. Có những lúc bị cuốn vào những điều quen thuộc của cuộc sống hiện đại như: liên tục kiểm tra điện thoại, nhận thêm công việc, chạy theo những việc không thực sự cần thiết. Khi nhận ra mình đang đi lệch hướng, tui cố gắng điều chỉnh lại, quay về với những điều thực sự đáng để dành thời gian và công sức.

Đây là một cuộc đấu tranh nội tâm không ngừng nghỉ nhưng đó là một cuộc đấu tranh xứng đáng để theo đuổi.