sự khác biệt giữa đơn giản và tối giản

Có một sự nhầm lẫn khá phổ biến khi nói về chủ nghĩa tối giản: chúng ta thường đồng nhất nó với sự đơn giản.

Hai khái niệm này có nhiều điểm giao nhau, nhưng không hoàn toàn giống nhau.

Đôi khi, một thứ trông rất đơn giản chưa chắc đã là tối giản. Và một thứ mang tinh thần tối giản cũng không nhất thiết phải đơn giản theo cách chúng ta thường hình dung.

Có lẽ cách dễ hiểu nhất để nhận ra sự khác biệt này không nằm ở những định nghĩa dài dòng, mà ở hai hình ảnh về kiến trúc được đặt cạnh nhau.

Một bên là một ngôi nhà bình thường, với mái ngói, cửa sổ, cánh cửa và những chi tiết quen thuộc. Bên còn lại là một công trình màu trắng, gần như không có bất kỳ chi tiết trang trí nào, chỉ còn lại những hình khối và khoảng không gian cơ bản.

Bức ảnh được thực hiện bởi Maarten P. Kappert, với hai chú thích ngắn gọn: Simplicity và Minimalism.

Đơn giản không đồng nghĩa với tối giản

Sự đơn giản (Simplicity) thường được hiểu là trạng thái không phức tạp, dễ hiểu và dễ sử dụng. Một vật thể đơn giản có thể vẫn chứa nhiều thành phần, chi tiết hoặc đặc điểm, miễn là tất cả chúng tạo nên một tổng thể dễ tiếp cận và không gây ra sự rườm rà không cần thiết.

Một ngôi nhà có thể được xây dựng bằng những vật liệu thông thường, có cửa sổ, mái hiên, hàng rào và những chi tiết trang trí vừa phải. Nó vẫn có thể được xem là đơn giản nếu mọi thứ được tổ chức hài hòa, không phô trương.

Trong khi đó, chủ nghĩa tối giản (Minimalism) đi xa hơn việc làm cho mọi thứ trở nên đơn giản.

Nó hướng đến việc giảm thiểu những yếu tố không thiết yếu, chỉ giữ lại những gì thực sự cần thiết. Mỗi thành phần hiện diện đều phải có lý do tồn tại. Những gì không phục vụ cho bản chất của tổng thể có thể được loại bỏ.

Vì vậy, tối giản không chỉ là một vẻ ngoài ít chi tiết. Đó còn là một cách suy nghĩ về hình thức, chức năng và mối quan hệ giữa những gì hiện diện với những gì được lược bỏ.

Khác biệt nằm ở điều gì?

Nếu sự đơn giản tìm cách làm cho một thứ trở nên dễ hiểu và dễ tiếp cận, thì chủ nghĩa tối giản đặt ra một câu hỏi khác:

Điều gì thực sự cần phải tồn tại?

Một thiết kế đơn giản có thể giữ lại nhiều yếu tố, miễn là chúng không làm cho tổng thể trở nên phức tạp. Nhưng một thiết kế tối giản sẽ xem xét lại từng yếu tố, cân nhắc xem chúng có thực sự cần thiết hay không.

Điều đó không có nghĩa tối giản luôn đồng nghĩa với ít hơn bằng mọi giá.

Loại bỏ một thành phần cần thiết chỉ để đạt được vẻ ngoài trống trải không phải là tối giản. Đó có thể chỉ là sự thiếu hụt.

Tối giản đòi hỏi sự lựa chọn có chủ đích. Nó không đơn thuần là lấy đi, mà là nhận ra điều gì đáng được giữ lại.

Tối giản không phải là sống với ít nhất có thể

Có lẽ đây là điều dễ bị hiểu sai nhất khi nói về Minimalism.

Người ta thường nghĩ rằng một người theo đuổi chủ nghĩa tối giản phải sở hữu thật ít đồ đạc, sống trong một căn phòng gần như trống rỗng, mặc những bộ quần áo đơn sắc và tránh xa mọi hình thức trang trí.

Nhưng số lượng đồ vật không phải là thước đo duy nhất của chủ nghĩa tối giản.

Một người có thể sở hữu nhiều cuốn sách vì việc đọc là điều quan trọng đối với họ. Một người khác có thể giữ lại những món đồ cũ vì chúng mang ý nghĩa riêng. Điều đó không nhất thiết đi ngược lại tinh thần tối giản.

Vấn đề không nằm ở việc chúng ta sở hữu bao nhiêu, mà ở lý do chúng ta lựa chọn giữ chúng.

Tối giản không yêu cầu tất cả mọi người phải sống trong cùng một không gian, sử dụng cùng một loại đồ vật hay theo đuổi cùng một tiêu chuẩn thẩm mỹ.

Nó khuyến khích chúng ta nhìn nhận lại những gì đang có, nhận ra điều gì thực sự quan trọng và chủ động loại bỏ những thứ không còn mang lại giá trị.

Cuối cùng

Sự đơn giản có thể là kết quả của một thiết kế tốt. Nhưng tối giản là một quá trình lựa chọn và loại bỏ có chủ đích.

Một thứ đơn giản không nhất thiết phải tối giản. Và tối giản cũng không có nghĩa là phải loại bỏ mọi thứ cho đến khi không còn gì.

Có lẽ điều đáng suy nghĩ không phải là làm thế nào để sở hữu ít nhất, mà là làm thế nào để nhận ra đâu là những thứ thực sự xứng đáng có mặt trong cuộc sống của chúng ta.

Bởi đôi khi, sống tối giản không phải là có ít đi, mà là không còn cần đến những thứ không thực sự